11th Peripatetic Meditation -‘About the Two Natures in Man’ / 11. Peripatetik Meditasyon-‘İnsanın İki Tabiatı Hakkında’

Apollo's chariot_Odilon Redon

‘Chariot of Apollo’ by Odilon Redon.

[Türkçe çevirisi için yorum bölümüne bkz.]


‘The mares that carry me as far as longing can reach rode on,

once they had come and fetched me onto the legendary road of the divinity that carries

the man who knows through the vast and dark unknown.’


Roman art, relief with aion-phanes within the zodiac, ca. 150dc, probably from a mithraeum conserved in the Galleria Estense, Italy. (more here: https://www.facebook.com/STheodoridu/)

First Meditation

‘…Happiness is the supreme and common goal all Men seek; even though not everyone seeks it through the same lifestyle. Where to seek it, with which behavior do we reach it, this is what we have shown in detail, with ideas, propositions that are neither weak nor debatable, but that are grounded on three fundamental axioms. The first is that the principle of all things, this supreme God, who in the tongue of our fathers was called Jupiter, who is infinitely good, not lacking any perfection to be the greatest possible. The second is that there must be a relationship between the essences and their generative mode. The third, finally, that the deeds of the different beings must have a certain relationship with their essences, and the essences with their deeds.

Once these principles firmly established, the first one reveals to us, besides other important truths, that the universe is co-existing eternally with Jupiter, that this wonderful whole will stay forever unchangeable in its state, steady in the form that was originally given. In fact, it would be unthinkable that a God that is the very essence of the greatest good possible, would not produce its labors and would do no good; as what is the most excellent good must necessarily make, as much as possible, other beings participate to this good; and if it does it well, if it produces its labors, it cannot do it in half, nor produce a labor that is below its might, or becoming less perfect than the possible better. Because it is obvious that if Jupiter would change anything to the established order, he would render the whole inferior to what it is, either already now or later. In fact, if a tiny part of the whole is changed, whether it doesn’t have the habit to change or whether it changes otherwise than usual, it is impossible, due to that, that the whole does not also change its shape; because it is impossible that the same shape maintains itself, while all of the parts do not stay in the same state.

The second principle sheds some light on the constitution of divine things. Because the essence of all beings is shared in three orders: first of all, nature always itself and essentially immutable; then nature that is perpetual but submitted to change in time; finally  mortal nature. As it needs for each essence a proper generation, consistent with its nature, we assign the first creation to the principle of all things, Jupiter. The second order of creations to Neptune, who is the first in the order of substances, and who is being helped in all of his labors by some of his legitimate siblings. Finally, the third order of creation to the first of his illegitimate sons, Saturn, and to the sun, the mightiest of Neptune’s son; both being assisted in this labor, Saturn by his illegitimate siblings like him, and the Sun by all of his legitimate siblings, called planets because of the irregularity of their course.

The third principle unveils the nature of Man, which is that he is composed of two natures, one animal and mortal and the other immortal and alike that of the gods. Because obviously Man accomplishes deeds some time worthy of the beast, and sometime alike those of the gods, we must assign necessarily to those two sorts of deeds a proper substance that is in relation with them. Some human deeds are alike those of the Gods, they are obviously the most important. In fact, one cannot say that for the Gods there is a more important occupation than the contemplation of beings, of which the main action is the intuition of Jupiter: Therefore, Man can obviously participate to this contemplation of the beings, he even participates to Jupiter’s intuition, last limit the Gods themselves can reach. Man, in deed, needs a similar substance to that of the Gods themselves, that can produce similar effects to those they produce, and finally that is immortal, because the substance of the Gods is immortal. In deed, how to, compare what has a limited and imperfect might of being with what has an infinite and limitless one? Therefore, is it in the fulfillment of deeds that are worthy to his kinship with the Gods, that we come to show, after a few famous Masters, Man his happiness; the aim of this book being to make those who listen to our lessons as much happy that it is possible to a human being to be.

That Man is a combination of two natures, this truth we will demonstrate it with another principle also undeniable, which is there is no being who by itself goes towards its destruction; all, on the contrary, strive to maintain and protect, as much as it depends on them, their lives. This principle established, when we see some people giving themselves death, we understand better that it is not the mortal part of our being that kills itself, but this is the act of another and better part that cannot die with the body, and of which it is not submitted like all the mortal species that are submitted to the body they are attached and unable to survive when they die. Because if this part of the body was depending of the body, it would not resist it nor to this excess of violence (suicide) nor to anything else lesser. But, having a proper essence and that survives by itself, when it has decided that the common life with the mortal part would not be useful anymore (That it pondered well or not, does not matter), it kills this body as being foreign and, like that, frees itself from a companion it feels cumbersome and unpleasant.

This blend of two natures, one mortal and one immortal, in Man, we think it was made so following the orders of Jupiter in regard of the universal harmony, by the Gods that have created us. They wanted that these two elements of all things, the mortal essence and the immortal essence, unite in the human nature that is placed in between them. In fact, in order to be complete and thorough, the universe was to contain these two elements, the mortal and the immortal, brought and ‘welded’ together. This is why, instead of being torn and divided, it forms a  system truly whole. Because, as many things very different between themselves can unite thanks to their common limits, also the mortal essence and the immortal essence unite in the human nature that serves to both of them as limit. If, in Man, the mortal part would stay always united to the immortal part it would become itself immortal, made so by the constant union with the immortal nature and Man would not be, as he should be, the limit between the two natures, he would qualify into the class (level) of the Gods. If, on the other hand,  the immortal  nature would unite for an instant with the mortal nature to abandon it the rest of the time, it would be the end of this union of the two natures that would not be a permanent link between the mortal element and the immortal one, but a passing union, of which the mortal element taken away would be immediately dissolved and would also dissolve the general harmony. There is only one thing left to say, it is that the union of the two natures exists partially, temporarily, and each time the body is destroyed, they return back both into their respective independence, which is forever renewed in all eternity.’


The Book of Lambspring, 1556

Second Meditation

‘The Work (opus) of the Wise seems to be imitated from the creation of Man. God made the body of Man from an earth that he kneaded and seemed lifeless; he insufflated it with a spirit of life. What God did for Man, the agent of Nature does it to the earth, or philosophical Silt; it works it by its inner action so that in giving it life, it also gives the proper abilities to strengthen itself.

The body of Man is a principle of death similar to this formless matter of which God shaped the world, it represents the darkness; the spirit of Man partakes of this substance animated by the spirit of God, who at the beginning of the world was gliding (moving) over the Waters: ‘Spiritus Domini ferebatur super aquas’, and by the light it spread infused in the mass this warmth that gives life to all created beings, and that at the same time gives them this generative virtue, generation principle that provides to each individual the desire and the means to multiply its species.

God is the soul of all, the spirit that was moving over the Waters which is  nature itself and the terrestrial globe is the matter to which the spirit communicated its vivifying virtues, that is to say that God impregnated life to nature and then nature to all bodies.

The soul of Man animates its Spirit alike the material body receives its life from Nature; from this we have to conclude that in order to reach the knowledge of Nature, we need to go way back to this spirit of God who was wandering above the Waters, because only it comprehends life and with it only can we prepare the Universal Medicine of the Philosophers.’

Inscription: “Thou wilt light my candle, O Lord. O my God, Thou wilt enlighten my darkness.” Psalms 18:28 /  Resimdeki Yazı: “Işığımın kaynağı sensin, ya RAB, Tanrım! Karanlığımı aydınlatırsın.”  Mezmur 18:28.  ‘Wasserstein der Weisen’, by Siebmacher. Frankfurt &Leipzig 1760 edition.

Third Meditation

‘Chivalry consists in the manifestation of the light of the original nature (fitra) and its gaining mastery over the darkness of bodily configuration. All the virtues become manifest within the soul and all ugly qualities disappear.

The human original nature comes to be delivered from the blights and accidents of the soul’s attributes and motives. It is freed from the veils of natural wrappings and the ties of corporeal attachments. Then it becomes pure and luminous. It gains preparation and yearns for its own perfection. It recoils from base goals and lowly aims. It deems necessary to turn away from ugly qualities and blameworthy character traits. It pulls aside from the belt of this worldly chaff and the clothing of the faculties of anger and appetite. Through high aspiration it passes beyond transitory affairs and turns toward high and noble things. It becomes eagerly desirous and passionately fond of manifesting virtues and perfections within its own nature. This state is called ‘manliness’ (t.n: Murata, relying on Ibn Arabi,  is careful to note that ‘manliness’  is not gender specific).

The human being perseveres in these affairs until the force of the soul is broken, its strength and evil are overcome, and subdual and firmness become the person’s second nature. The person remains firm in purity, radiance, luminosity, and subtlety. Then all kinds of moral integrity (‘iffa) and courage become firmly rooted within him. All the variety of wisdom and justice become manifest from him in actuality. This is called ‘ Chivalry’.

Hence manliness is to gain the deliverance and purity of the original nature, while chivalry is this nature’s luminosity and radiance. Just as manliness is the foundation and basis of chivalry, so also chivalry is the foundation and basis of being the friend of God (walaya). A person without manliness cannot possibly gain chivalry. A person without chivalry cannot possibly become God’s friend. For manliness is the sign of the connection of the servant to God through the wholesomeness of the original nature. That is why ‘Ali said: ‘Overlook the slips of the possessors of the attributes of manliness, for none of them slips without his hand being taken by the hand of God’. In the state of his falling away, God takes his hand. The pivot of manliness is moral integrity. When moral integrity is completed, manliness is complete.’

Ah Teslimiyet.jpeg

Osmanlı Hat Levha, 1895 “Ah, Teslimiyet!”
Ottoman Caligraphic Composition, 1895 “Oh, Submission!”
(more here: https://www.facebook.com/ottomanpictures/)


‘Lovers never die,

Never  rot upon the earth

The unburned

To the flame of love

knows never.

Seyyid Nesimi

Departed the image

Let the mortal body burn

To the flame of love’.

Anadolu Nefesi.jpeg.png

The interpretation of Gel Gel Yanalım by Süleyman Erguner and his fellow musicians in the album Anatolian Breath:



Prelude: Extracted from Parmenides’ poem translated from Ancient Greek to English by Peter Kingsley in his work ‘Reality’, 2003 Edition, Golden Sufi Publishing Center.

First Meditation: Extracted from ‘The Book of Laws’ from Gorgios Gemistos Plethon. Book III. CHAPITRE XLIII. — Épinomis ou Conclusion.Translated into English from the French translation of  A. Pellissier. Link to the original.

Second Meditation: Extracted from ‘Concordance Mytho-Physico-Cabalo-Hermetique’, by Fabre du Bosquet. Page 28/29 of the 2002 Edition. Le Mercure Dauphinois. With a great commentary by Charles d’Hooghvorst.

Third Meditation: Extracted from Abd al-Razzaq Kashani, in his ‘Tuhfat al ikhwan fi khasa is al-fityan’ (The gift to the brethren on the characteristics of the chivalrous young men). Extracted from ‘The Tao of Islam’, by Sachiko Murata. Page 268. SUNY editors.1992.

Postlude: From “Gel Gel Yanalım”, by Seyyid Nesimi.



Aurora Consurgens

More Peripatetic





This entry was posted in Spiritüel Ustalar / Spiritual Masters and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to 11th Peripatetic Meditation -‘About the Two Natures in Man’ / 11. Peripatetik Meditasyon-‘İnsanın İki Tabiatı Hakkında’

  1. 11. Peripatetik Meditasyon-‘İnsanın İki Tabiatı Hakkında’.

    Çeviri ve notlar: Emir A. İnanç.


    İştiyakın erişebileceği yere kadar beni sırtlanan kısraklar seyretti
    Bir zaman beni alıp
    Agah olanı geniş ve karanlık bilinmezden geçiren
    Kutsalın efsanevi yoluna getirmişlerdi

    Alıntı sonu, Parmenides’in Eski Yunancadan İngilizceye Peter Kingsley tarafından “Reality” adlı eserinde çevrilen şiirinden. Reality, 2003 Edisyonu, Golden Sufi Yayıncılık Merkezi’nde yaptığı şiirden alıntı.

    Birinci Meditasyon

    İnsanlar arasında en yüce ve müşterek gaye, herkes onu aynı yaşam biçimiyle arıyor olmasa da, mutluluktur [1]. Onun nerede aranacağını ve hangi davranışlar sonucunda ona ulaşılacağını detaylı olarak, hükümsüz veya tartışılabilir fikir ve önermelerle değil; ancak, doğruluğu herkesçe kabul edilen üç belite dayanan fikir ve önermelerle izhar ettik. Bu belitlerin ilki tüm eşyanın esası, atalarımız arasında Zeus (Jüpiter) diye anılan yüce Tanrı’nın sonsuzca iyi olduğu ve O’nun mümkün olan en ulu olabilmesi adına hiçbir mükemmeliyetin O’ndan eksik olmadığıdır. İkinci belit özler ve özlerin hasıl oluş usulleri arasında bir ilişki bulunmasıdır [2]. Sonuncu olarak üçüncü belit farklı varlıkların amellerinin özleriyle ve özlerinin de amelleriyle [3] belirli bir ilişki içinde olduğudur.

    Bu esaslar tesis edildiğinde, ilk esas bize, diğer önemli hakikatlerle beraber, kâinatın Zeus’la ebedi olarak beraber var olduğunu [4], bu muhteşem birliğin sonsuza kadar değişime uğramadan keyfiyetinde ve aslına uygun verilen suretinde sağlam kalacağını açığa çıkarır. Öyle ki en ulu iyiliğin bizatihi esası olan bir Tanrı’nın emek üretmeyeceği ve iyiliği ortaya koymayacağı düşünülemez olurdu. En üstün iyi diğer varlıkların iyiye katılmalarını mutlaka sağlamalıdır; şayet bunu hakkıyla becerip emeğini ürettiğinde ne bu üretimini yarım bırakabilir ne kudretinin altında bir emek üretebilir, ne de mükemmeli mümkün olan bir emekten daha az mükemmel bir emeği üretebilir. Zira Zeus tesis edilen düzende bir şey değiştirirse, değiştirdiği andan itibaren veya sonrasında kendisinin evrenle olan birliğini şu an olduğundan aşağı kılacağı aşikardır. Bu bütünün en küçük bir parçası bile değiştirildiğinde, mizacının değiştirilmeye uygun olmaması durumunda veya değiştiğinde mizacının alışılageldik halinden farklılaşması durumunda, suretinin değişmeden kalması imkansızdır; çünkü, tüm parçalar aynı halde kalmadığı sürece aynı suretin varlığını sürdürmesi imkansızdır.

    İkinci esas ilahi varlıkların oluşumuna ve doğasına bir miktar ışık tutar. Zira tüm varlıkların özü üç düzen içinde pay edilmiştir: bunlardan ilki her zaman kendisi olarak kalan ve özü değişmez tabiattır; bir sonraki daimî ancak zamanda değişen tabiattır; sonuncusuysa ölümlü tabiattır. Her özün kendine özgü ve tabiatıyla uyumlu bir hasıl oluş usulü olması gerektiği için yaratılışın ilk düzenini tüm eşyanın esası Zeus’a tahsis ediyoruz. Yaradılışın ikinci düzenini cevherler düzeninde ilk olan ve meşru kardeşlerinden bazılarının ona emeğinde yardım ettiği Poseidon’a (Neptün) tahsis ediyoruz. Sonucu olarak yaradılışın üçüncü düzenini Zeus’un oğullarından ilk gayrimeşru oğlu olan Kronos’a (Satürn) [5] ve Poseidon’un en kudretli oğlu güneşe tahsis ediyoruz. Kronos kendisi gibi gayrimeşru olan kardeşlerinden, Güneş de seyirlerindeki usul bozukluğundan dolayı ismi ‘gezegenler’ olan meşru kardeşlerinden tüm emeklerinde yardım alır.

    Üçüncü esas İnsan’ın biri hayvani ve ölümlü, diğeri ölümsüz ve tanrılara benzeyen iki tabiattan müteşekkil tabiatını açığa çıkarır. İnsan bazen hayvanlara bazen de tanrılara yaraşır amellerde bulunduğu için bu iki türlü amelle ilişki içinde olan uygun cevherleri bu amellere tahsis etmek gerekir. Bazı insani ameller Tanrılarınki gibidir ve açıkça en önemli olanlarıdır. Hakikatte Tanrılar için, temel eylemi Zeus’un sezgisi olan, varlıkları tefekkürden daha önemli bir uğraş olduğu söylenemez. Öyleyse İnsan varlıkları tefekküre dalabilir ve hatta Tanrıların erişebileceği son menzil olan Zeus’un sezgisine bile katılabilir. İnsanın sahiden Tanrılarınkine benzer, onların üretebildiği gibi eserler üreten ve onlarınki gibi, Tanrıların cevheri ölümsüz olduğundan, ölümsüz bir cevhere ihtiyacı vardır. Kudreti sınırlı ve noksan olan bir varlık kudretine son ve sınır olmayan bir varlıkla gerçekten başka nasıl karşılaştırılabilir? Öyleyse birkaç itibarlı Üstadı takiben gösterdik ki İnsan’ın mutluluğu onun Tanrılarla olan akrabalığına layık amelleri yerine getirmesinde yatar. Bu kitabın amacı paylaştığımız hikmetlere kulak verenleri bir insanın en çok mutlu olabileceği kadar mutlu etmektir.

    İnsanın iki tabiatın terkibi olduğu gerçeğini inkâr edilemez başka bir esasla ispatlayacağız. Bu esasa göre hiçbir varlık yoktur ki kendiliğinden yok oluşuna doğru gitsin. Aksine tüm varlıklar hayatını sürdürebilmek ve korumak için gayret eder. Kendine ölümü veren insanları gördüğümüzde anlarız ki kendini öldüren ölümlü parçamız değil; ancak, ondan daha üstün, bedene yapışık ve bedensiz var olamayacak tüm ölümlü türlerin aksine bedene tabii olmayan ve bedenle ölemeyecek bir parçamızdır. Eğer bu parçamız bedene bağlı olsaydı bu şiddette aşırılığa (intihara) ya da daha azına dayanmazdı. Kendine has bir özü olduğu için ölümlü parçasıyla yaşadığı, kendiliğinden varlığını sürdüren olağan hayatının artık faydası olmadığına karar verdiğinde bu parçamız bedeni yabancı bir varlık gibi öldürür ve böylece kendisini külfetli ve tatsız bulduğu ortağından kurtarır.

    Biri ölümsüz, diğeri ölümlü iki tabiatın İnsanda harmanlanmasının, Zeus’un evrensel ahenge yönelik emrine müteakip, bizi yaratan Tanrılar tarafından yapıldığını düşünüyoruz. Tanrılar tüm eşyanın iki unsurunun, ölümlü ve ölümsüz özün, aralarına yerleştirilmiş insan tabiatında birleşmesini istediler. Bilfiil bütün ve eksiksiz olabilmesi için evrenin ölümlü ve ölümsüz iki unsuru bir araya getirilmiş ve kaynaşmış olarak içinde barındırması gerekliydi. Bu sebeple evren kopuk ve ayrı değil, tam bir sistem oluşturur. Zira birbirlerinden çok farklı şeyler temas ettikleri sınırlarda birleşebilir; ölümlü ve ölümsüz öz birbirlerine temas ettikleri berzah olan insan tabiatında birleşir. Eğer İnsandaki ölümlü parça sürekli ölümsüz parçasıyla bir olursa kendisi de, ölümsüz tabiatla daimi birlikte olarak, ölümsüzleşir. Ölümsüzleştiğinde insan ölümlü ve ölümsüz tabiatlar arasındaki berzah olmaktan çıkar ve vasfıyla Tanrıların seviyesine yücelir [6]. Eğer ölümsüz tabiat ölümlü tabiatla bir anlığına bir olur ve geri kalan zamanda ondan kopuk kalırsa ölümlü ve ölümsüzün birlikteliğinin sonu gelir ve bu birliktelik kalıcı değil, oluştuğu gibi bozulan, bu şekilde genel ahengi de bozan, geçici bir birliktelik olur. Geriye söylenecek tek bir şey kalıyor: iki tabiatın birlikteliği kısmen ve geçici olarak var olur ve beden yok olduğunda iki tabiat da yeniden bağımsız hallerine geri dönerler. Bu iki tabiatın bir araya gelmesi ve birbirinden ayrılması tüm ebediyette durmadan devam eder.

    Alıntı sonu, Gorgios Gemistos Plethon’un “Kanunlar Kitabı” ndan alıntılandı. Kitap III BÖLÜM XLIII. – Épinomis veya Sonuç. A. Pellissier’in Fransızca çevirisinden İngilizceye çevrildi. Orijinale bağlantı:


    İkinci Meditasyon

    Bilge’nin Eser’i İnsan yaratılışını taklit eder gözükür. Tanrı İnsan’ın bedenini kendi yoğurduğu ve yaşamsız gözüken topraktan yapmış ve içine üfleyerek ona yaşam ruhu vermiştir. Tanrı’nın İnsan için yaptığını, Tabiat’ın vekili toprak ya da felsefi lığ [7] için yapar ; insan bedenine yaşam verirken bedenin kendini kuvvetlendirip sağlamlaştırabilmesi için nüfuz ederek onu işler.

    İnsan bedeni Tanrı’nın dünyayı şekillendirdiği suretsiz maddeye benzer bir ölüm ilkesidir ve karanlığı temsil eder; İnsan ruhu Tanrının ruhunun canlandırdığı bu maddeye dahil olur. Dünyanın başlangıcında Tanrının ruhu Suların üzerinde süzülmekteydi: ‘Spiritus Domini ferebatur super aquas’ ve yaydığı ışıkla bu kütlenin içine tüm yaratıklara yaşamı, dölleme vasfını ve her bireyi neslini devam ettirme arzusu ve yöntemiyle donatan oluşturma ilkesini veren sıcaklığı döktü.

    Tanrı her şeyin canıdır. Suların üzerinde süzülen ruh Tabiatın kendisi ve yerküre ruhun ihya edici erdemlerini naklettiği maddedir. Demektir ki Tanrı tabiatı yaşamla nakşetti (imprimer) [8] ve tabiat da tüm bedenleri.

    Nasıl maddi beden yaşamını tabiattan alıyorsa, İnsanın canı onun Ruhuna hayat verir. Buradan şu çıkarımı yapmalıyız: Tabiatı bilebilmek için Suların üzerinde süzülen Tanrı’nın ruhuna kadar geri gitmeliyiz; zira sadece o yaşamı kavrayabilir ve sadece onunla Filozofların Evrensel İlacını hazırlayabiliriz.

    Alıntı sonu, Fabre du Bosquet’nin “Concordance Mytho-Physico-Cabalo-Hermetique” eserinden alıntılandı. 2002 Edisyonu Sayfa 28/29. Le Mercure Dauphinois. Charles d’Hooghvorst tarafından yapılan harika bir yorumla.

    Üçüncü Meditasyon

    Fütüvvet [9] insanın asli tabiatına (fıtratına) ait nurun tecelli etmesi ve bu tabiatın bedensel teşekkülün zulmetine hakim olmasından meydana gelir. Tüm erdemler nefste tecelli eder ve tüm çirkin nitelikler nefsten kaybolur.

    İnsanın asli tabiatı nefsinin vasıf ve güdülerinin yıkım ve arazlarından kurtulur. Doğuştan onu sarmalayan örtüden ve cismani bağımlılıklarından özgürleşir. O zaman saf ve nurani hale gelir. İstidadını elde eder ve kemaline iştiyak duyar. Kökten gelen ve alçak gayelerden geri durur. Çirkin niteliklere, kusurlu hal ve davranışlara yüz çevirmeyi kendine farz görür. Kendini dünyevi çer çöp kılıfının kemerinden ve öfke ve iştah melekelerinin kıyafetinden uzaklaştırır. Gayesini yüksek tutarak fani işlerden öteye geçer ve yüzünü yüksek ve yüce şeylere döner. Kendi tabiatında erdemleri ve kemalatı tecelli ettirmeye şevkle iştahlı ve hararetle bağlı hale gelir. Bu hale ‘adam olma’ denir (ç.n: Murata, İbn Arabi’ye dayanarak, ‘adamlığın’ cinsiyete özgü olmadığını not etmeyi ihmal etmemiştir).

    İnsanoğlu bu işlerde nefsinin cebri kırılana, kuvveti ve şerri alt edilene ve itaat ve istikrar zatında bütünüyle oturuna kadar sebat eder. Zatı saflıkta, ışımada, nuranilikte ve letafette kararlılık gösterir. O zaman her çeşit ahlaki bütünlük (iffet) ve cesaret ona kökten yerleşir. Her türlü hikmet ve adalet ondan bilfiil tecelli eder. Buna ‘Fütüvvet’ denir.

    Öyleyse adam olma asli tabiatın selametini ve saflığını elde etmek, fütüvvet de bu tabiatın nuraniliği ve ışımasıdır. Nasıl adam olma fütüvvetin temeli ve ilkesiyse fütüvvet de Allah’ın dostu olmanın,veliliğin, temeli ve ilkesidir. Adam olmayan bir zatın fütüvveti elde etmesi imkansızdır. Fütüvveti olmayan bir zatın Allah’ın dostu olması imkansızdır. Adam olma kulun Rabbine asli tabiatının erdemiyle bağlı olduğunun nişanesidir. Hz. Ali bu sebeple “Adam olmanın vasıflarını taşıyanların gaflarını görmezden geliniz; zira onların hiçbir gafı yoktur ki Allah onların elini tutmadan gerçekleşsin”. O kayıp düşerken bile Allah onu elinden tutar. Adam olmanın esası ahlaki bütünlüktür. Ahlaki bütünlük tam olduğunda adam olunmuştur.

    Alıntının sonu, Abdül Rezzak’ın ‘Tuhfat al ikhwan fi khasa is al-fityan’ (Kardeşlerimize fütüvvet ehli gençlerin özellikleri üzerine hediye) adlı eserinden . Sachiko Murata, “Tao of Islam” eserinden alıntılandı. Sayfa 268. SUNY, 1992.


    Aşk ehli ölmez
    Yerde çürümez
    Yanmayan bilmez
    Ateş-i aşka

    Seyyid Nesimi
    Terketti resmi
    Yandırdı cismi
    Ateş-i aşka

    Seyyid Nesimi’nin Gel Gel Yanalım nefesinden
    Üstad Süleyman Erguner ve ekibinin Anadolu Nefesi albümündeki yorumu:


    [1] Kaynak Fransızca metinde bahsi geçmese de büyük ihtimalle kaynak metindeki Fransızca ’bonheur’, yani ‘mutluluk’ ifadesi Antik Yunanca’dan ‘eudaimonia’ ifadesinin çevirisidir. Eudaimonia erdemli davranış ve tavırların inşası ve hayata geçirilmesiyle süregelen ve sürdürülen bir edim ve beraberinde oluşan neşe, kaygusuzluk, sükunet gibi hallerin bütünüdür.

    [2]Usul kelimesi musikide bir eserin icrasına ait ölçüyü ifade eder. ‘Mode’ kelimesinin de benzer bir kökü var (etymonline.com). Usul kelimesinin bu anlamının uyum, ahenk, harmoni temalarıyla birlik içinde bulunuyor olması Plethon’un da bahsettiği yaratılıştaki evrensel uyum ve ahengi ifade etmeye yardımcı oluyor.

    [3]amel: bir maksatla yapılan iş, eylem, fiil (Kubbealtı Lügatı)

    emek ve ‘labor’ kelimelerinin kökleri semantik olarak benzeşiyor

    i. (Eski Türk. emgek “zahmet, eziyet” < emge-mek “eziyet çekmek”)

    from Latin labor "toil, exertion; hardship, pain, fatigue; a work, a product of labor," (etymonline.com)

    [4]Ebedi olarak beraber varolmak: burada görünenin ve özün birliği ifade edilmektedir. Öz ve görünen arasındaki kırılmaz bağ Zeus’un isimleriyle de ifade edilebilir. Roberto Calasso Zeus’un isimlerinden bir tanesinin phanaios, yani görünen veya tezahür eden olduğunu diğer bir isminin de pankrates ganous yani ‘sıvı parlaklığın hükümdarı’ olduğunu söyler. Calasso ganous’u şöyle tasvir ediyor: ‘bir cevher, bir his, bir ışıma’ ve ekliyor ki Zeus diğer 12 Olimpos tanrısı gibi ganous’tan meydana gelmiştir. Zeus kendine ve diğer tanrılara ganous’la suret vermiştir. Görülüyor ki Zeus’un özü ve görüntüsü arasında derin bir bağ var.

    Öz ve görünenin birlikteliği Anadolu’ya hiç de yabancı değildir: ya olduğun gibi görün, ya da göründüğün gibi ol! (Celalettin Rumi)

    [5]Ders kitaplarında Kronos’un Zeus’un babası olduğu anlatılmaktadır. Burada yer alan baba-oğul ilişkisinin tersine çevrilmesi derin bir anlam taşır.

    [6] (ﺑﺮﺯﺥ) i. (Ar. berzaḫ)
    1. Dar geçit.
    2. coğ. İki karayı birbirine bağlayan ve iki yanı su olan dar kara parçası, kıstak
    (Kubbealtı Lügatı)

    Berzahtan gecip Tanrı’ya yücelmek zor:

    İki denizi birbiri ile karşılaşacak (birbirine kavuşacak) şekilde akıttı.
    İkisi arasında berzah vardır, ikisi birbirinin sınırını geçemez. (Kuran 55:19-20)

    İsa köy kent dolaşarak öğretiyor, Yeruşalim’e doğru ilerliyordu. Biri O’na, “Ya Rab” dedi, “Kurtulanların sayısı az mı olacak?” İsa oradakilere şöyle dedi: “Dar kapıdan girmeye gayret edin. Size şunu söyleyeyim, çok kişi içeri girmek isteyecek, ama giremeyecek…(Luka 13: 22-30)

    … bir güce sahip olmadan geçemezsiniz (Kuran 55:33)

    [7] Lığ: i. (< Yun. ligda) Akarsuların taşıyıp getirdiği ve çekilirken bıraktığı ince çamur, tortu ve birikinti, alüvyon. (Kubbealtı Lügatı)

    [8] impregnate: c. 1600, "to fill with an ingredient, spirit, etc." (etymonline.com) yani içini bir içerik veya esansla doldurmak. Bu kelimenin anlamı ‘gebe bırakmak’ olarak aktarılabilir.

    [9] Fütüvvet Arapça gençlik, delikanlılık demektir.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s