The Philosopher In A Troubled Time In Plato’s ‘Republic’ / Eflatun’un Devlet’i: Güç Zamanlarda Filozof Kalabilmek

Philosophia & Misero from the Mantegna engravings

[Türkçe çeviri için yorum bölümüne bkz.]

Socrates addressing  Adeimantus.

…/…‘Socrates: ’Can the majority in any way tolerate or accept the reality of the beautiful itself, as opposed to the many beautiful things, or the reality of each things itself, as opposed to the corresponding many?

Adeimantus: Not in any way.

Socrates: Then the majority cannot be philosophic.

Adeimantus: They cannot.

Socrates: Hence they inevitably disapprove of those who practice philosophy?

Adeimantus: Inevitably.

Socrates: And so do all private individuals who associate with the majority and try to please them.

Adeimantus: Clearly.

Socrates: Then, because of all that, do you see any salvation for someone who is by nature a philosopher, to insure that he’ll practice philosophy correctly to the end? Think about what we’ve said before. We agreed that ease in learning, a good memory, courage, and high-mindedness belong to the philosophic nature.

Adeimantus: Yes.

Socrates: And won’t someone with a nature like that be first among the children in everything, especially if his body has a nature that matches that of his soul.

Adeimantus: How could he not be?

Socrates: Then I supposed that, as he gets older, his family and fellow citizens will want to make use of him in connection with their own affairs.

Adeimantus: Of course.

Socrates: Therefore they’ll pay court to him with their requests and honors, trying by their flattery to secure for themselves ahead of time the power that is going to be his.

Adeimantus: That’s what usually happens, at any rate.

Socrates: What do you think someone like that will do in such circumstances especially if he happens to be from a great city, in which he’s rich, well born, good looking, and tall? Won’t he be filled with impractical expectations and think himself capable of managing the affairs, not only of himself, but of others as well? And as a result, won’t he exalt himself to great heights and be trimming with pretention and pride that is empty and lacks of understanding?

Adeimantus: He certainly will.

Socrates: And if someone approaches a young man in that condition and gently tells him the truth, namely, that there’s no understanding in him, that he needs it, and that it can’t be acquired unless he works like a slave to attain it, do you think it will be easy for him to listen when he’s in the midst of so many evils?

Adeimantus: Far from it.

Socrates: And even if a young man of that sort somehow sees the point and is guided and drawn to philosophy because of his noble nature and his kinship with reason, what do you think those people will do, if they believe that they are using their use of him and his companionship? Is there anything they won’t do or say to him to prevent him from being persuaded? Or anything they won’t do or say about his persuader-whether plotting against him in private or publicly bringing him into court-to prevent him from such persuasion?

Adeimantus: There certainly isn’t.

Socrates: Then, is there any chance that such a person will practice philosophy?

Adeimantus: None at all.

Socrates: Do you see, then, that we weren’t wrong to say that, when someone with a philosophic nature is badly brought-up, the very components of his nature-together with other so-called goods, such as wealth and other similar advantages-are themselves in a way the cause of his falling away from philosophic pursuit?

Adeimantus: I do, and what we said was right.

Socrates: These, then, are the many ways in which the best nature-which is already rare enough, as we said-is destroyed and corrupted, so that it cannot follow the best pursuits. And it is among these men that we find the ones who do the greatest evils to cities and individuals and also-if they happen to be swept that way by the current-the greatest good, for a petty nature will never do anything great, either to an individual or a city.

Adeimantus: That’s very true.

Socrates: When these men, for whom philosophy is most appropriate, fall away from her (philosophy), they leave her desolate and unwed, and they themselves lead lives that are inappropriate and untrue. Then others, who are unworthy of her, come to her as to an orphan deprived of the protection of kinsmen and disgrace her. These are the ones who are responsible for the reproaches that you say are cast against philosophy by those who revile her, namely that some of those who consort with her are useless, while the majority deserves to suffer many bad things.

Adeimantus: Yes, that is indeed what is said.

Socrates: And it’s a reasonable thing to say, for other little men-the ones who are most sophisticated at their own little craft-seeing that this position, which is full of fine names and adornments, is vacated, leap gladly from those little craft to philosophy, like prisoners escaping from jail who take refuge in a temple. Despite her present poor state, philosophy is still more high-minded than these other crafts, so that many people with defective natures desire to possess her, even though their souls are cramped and spoiled by the mechanical nature of their work, in just the way that their bodies are mutilated by their crafts and labors. Isn’t that inevitable?

Adeimantus: It certainly is.

Socrates: Don’t you think that a man of this sort looks exactly like a little bald-headed tinker who has come into some money and, having been just released from jail, has taken a bath, put on a new cloak, got himself up as a bridegroom, and about to marry the boss’s daughter because she is poor and abandoned?

Adeimantus: They’re exactly the same.

Socrates: And what kind of children will that marriage produce? Won’t they be illegitimate and inferior?

Adeimantus: They have to be.

Socrates: What about when men who are unworthy of education approach philosophy and consort with her unworthily? What kind of thoughts and opinions are we to say they beget? Won’t they truly be what are properly called sophisms, things that have nothing genuine about them or worthy of being called true wisdom?

Adeimantus: That’s absolutely right.

Socrates: Then there remains, Adeimantus, only a very small group who consort with philosophy in a way that’s worthy of her: A noble and well brought-up character, for example, kept down in exile, who remains with philosophy according to his nature because there is no one to corrupt him, or a great soul living in a small city, who disdains the city’s affairs and looks beyond them. A very few might be drawn to philosophy from other crafts that they rightly despise because they have good natures. And some might be held back by the bridle that restrains our friend Theages-for he’s in every way qualified to be tempted away from philosophy, but his physical illness restrains him by keeping him out of politics. Finally, my own case is hardly worth mentioning-my daemonic sign (his higher nature, manifestation of the higher self)-because it has happened to no one before me, or to only very few. Now, the members of this small group have tasted how sweet and blessed a possession philosophy is, and at the same time they’ve also seen the madness of the majority and realized in a word, that hardly anyone acts sanely in public affairs and that there is no ally with whom they might go to the aid of justice and survive, that instead they’d perish before they could profit either their city or their friends and be useless both to themselves and to others, just like a man who has fallen amongst wild animals and is neither willing to join them in doing injustice nor sufficiently strong to oppose the general savagery alone. Taking all this into account, they lead a quiet life and do their own work. Thus, like someone who takes refuge under a little wall from a storm of dust or hail driven by the wind, the philosopher-seeing others filled with lawlessness-is satisfied if he can somehow lead his present life free from injustice and impious acts and depart from it with good hope, blameless and content.’ 

 

Philosophia and Misero_Mantegna_Color-Lo Scarabeo

Lo Scarabeo edition of the Mantegna engravings

***

Source:

‘Republic’, Chapter VI,

from 494 to 496, Page 1116 to 1118

of the 1997 Hackett edition of Plato’s ‘Collected Works’.

English translation by G.M.A. Grube, revised by C.D.C. Reeve.

 

This entry was posted in Spiritüel Ustalar / Spiritual Masters and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to The Philosopher In A Troubled Time In Plato’s ‘Republic’ / Eflatun’un Devlet’i: Güç Zamanlarda Filozof Kalabilmek

  1. Eflatun’un Devlet’i: Güç Zamanlarda Filozof Kalabilmek
    Socrates Adeimantus’a konuşuyor.

    Sokrates: Çoğunluk her güzeli ve hakikatini tek tek göğüslemek ve bunlara tekabül eden çokluğu kabul etmek yerine sadece Güzel’in hakikatini göğüsleyebilir ya da onu olduğu gibi kabul edebilir mi?

    Adeimantus: Hiçbir şekilde edemez.

    Sokrates: Öyleyse çoğunluk filozof (bilgeliğin aşığı) olamaz.

    Adeimantus: Olamazlar.

    Sokrates: Bu yüzden felsefeyi yaşayanları kaçınılmaz olarak kabul etmezler?

    Adeimantus: Kaçınılmaz olarak.

    Sokrates: Ve beraberinde çoğunluğu hoşnut etmek isteyen tüm bireyler de felsefeyi yaşayanları kabul etmezler.

    Adeimantus: Açıkça.

    Sokrates: Durum böyleyken gönülden filozof olan biri için felsefeyi bozmadan, namına uygun olarak yaşayabilmesi adına bir çıkış yolu görebiliyor musun? Önceden söylediklerimizi bir düşün: çabuk zekalılık, hafıza, cesaret ve gönlünü güzele dönmek filozofun tabiatına ait özelliklerdi.

    Adeimantus: Evet.

    Sokrates:Böyle bir çocuk tabiatıyla öteki çocuklardan ayrılır, özellikle de bedeni gönlünü ağırlayabilecek nitelikteyse.

    Adeimantus: Nasıl öyle olmasın?

    Sokrates: Bu çocuk yaş aldıkça ailesi ve yurttaşları kendi işleri için ondan istifade etmek isteyeceklerdir.

    Adeimantus: Tabiki.

    Sokrates: Böylece ona ilgi ve alaka göstererek gönlünü hoş etmeye, tatlı sözlere başvurarak sahip olacağı güçten pay elde etmeye çabalarlar.

    Adeimantus: Her halükarda böyle olur.

    Sokrates: Peki filozof tabiatlı kişi zengin, eli ayağı düzgün, yakışıklıysa ve namı yüce bir şehirden geliyorsa, çevresindekiler onu bu şekilde kuşattığında ne yapacaktır? Kuru beklentilere kapılacak, hem kendini hem de başkalarını idare edebileceğine inanmayacak mıdır? Sonunda nefsini yüceltecek, boş gurur ve bilmişlikle dolup taşacak, izandan yoksun olmayacak mıdır?

    Adeimantus: Kesinlikle öyle olacaktır.

    Sokrates: Bu kimsenin yanına bir genç adam (ç.n kouros, yani genç adam, Antik Yunan’da erdem sahibi ermiş / eren olarak anılabilir) gelir ve ona bulunduğu durumun hakikatini; muhtaç olduğu anlayıştan yoksun olduğunu, bunu elde etmek için köle gibi çalışması gerektiğini güzellikle belirtirse, çevresini saran tüm bu süs püs ve kopukluğun içinde o gence kulak verebilecek midir?

    Adeimantus: Kulak verebilmekten uzak olacaktır.

    Sokrates: Asil tabiatı ve felsefeye olan gönül bağı sayesinde bir şekilde o gence kulak verebilse bile, onu kendi çıkarları için kuşatanlar sence ne yapacaktır? Onun felsefeye dönmesine engel olmak için ellerinden geleni yapmayacaklar mıdır? Ona bulunduğu durumu bildiren genç hakkında olur olmaz hikayeler uydurup, dava ederek onu hem kişisel, hem kamusal alanda sindirmek için yapmayacakları şey var mıdır?

    Adeimantus: Kesinlikle yoktur.

    Sokrates: Öyleyse filozof tabiatlı bir kimsenin felsefeyi yaşayabilmek için ne imkanı vardır?

    Adeimantus: Hiçbir imkanı yoktur.

    Sokrates: Öyleyse filozof tabiatlı birinin eğri yetiştirilmesi halinde tabiatına ait özelliklerin ve zenginlik gibi sahip olduğu imkanların onu felsefeyi yaşamaktan alıkoyan sebeplere dönüştüğünü söylemekle yanlış yapmış olmadığımızı görüyor musun?

    Adeimantus: Evet görüyorum, ve bu söylediğimiz doğruydu.

    Sokrates: Zaten ender bulunan bu en güzel tabiatın bozulup, berbat olmasına vesile olan ve onu en güzel işlerin peşine düşmekten alıkoyan yollar işte bunlar. Bir topluma ve fertlerine eğri yetişip, etrafındakilere aldandıklarında en büyük kötülüğü veya özlerine uygun olarak yaşadıklarında en büyük iyiliği getirecek kimseler bu güzel tabiatlı kimselerin arasından çıkar. Tabiatı kırılgan ve uçucu olan kimselerden insanlara ve topluma ne büyük bir iyilik ne de büyük bir kötülük gelir.

    Adeimantus: Bu söylediğin çok doğru.

    Sokrates: Felsefeye en yatkın olanların ondan ayrı düşmesi halinde, felsefe çorak ve bekar kalır ve ona eş olmaya yatkın kimseler onsuz bozuk ve hakikatsiz hayatlar sürdürürler. Onların boş bıraktığı yeri felsefeye yakınlarının korumasından yoksun bir yetim olarak yaklaşan, onu aşağılayan ve ona yaraşmayacak kimseler doldurur. Felsefeyi suçlayanların onu eleştirmesinden sorumlu olanlar bunlardır. Onunla alışveriş edenlerden bazıları gereksiz kimselerdir ve çoğunluğu yaptıklarının karşılığında ağır cezalara çarptırılmayı hakkeder.

    Adeimantus: Evet, aynen böyle söyledik.

    Sokrates: Kendi zanaatlerinde son derece becerikli ve bilgi sahibi olan diğer küçük insanların, güzel isim ve sıfatlarla donatılmış felsefenin bekar kaldığını görünce, bir mahkumun hapisten kaçıp bir tapınağa sığınması gibi kendi pratiklerinden felsefeye sıçradıklarını söylemek akla uygun olur. Düşmüş olduğu zavallı hale karşın felsefe bu pratiklere göre daha asil ve yüce ruhludur. Bedenleri zanaat ve emeklerinin soncunda tahrip olmuş, gönülleri de bu edimlerinin mekanik doğası gereği tutulmuş ve bozulmuş olsa bile, tabiatı kusurlu insanlar felsefeye sahip olmayı arzularlar. Bu kaçınılmaz değil midir?

    Adeimantus: Kesinlikle kaçınılmazdır

    Sokrates: Böyle bir adamın hali tam da hapisten yeni çıkıp, varlığa kavuşmuş; kendini bir damat gibi yeni ve güzel elbiselerle donatıp, patronun kızıyla evlenmek üzere olan kel bir teneke tamircisinin haline benzemiyor mu?

    Adeimantus: Tıpatıp aynılar.

    Sokrates: Böyle bir evlilik nasıl evlatlar doğurur? Gayrimeşru ve niteliksiz olmazlar mı?

    Adeimantus: Öyle olmak zorundalar.

    Sokrates: Felsefi eğitime uygun olamayanların felsefeye yakınlaşıp, onunla alçakça düşüp kalkmaları hakkında ne diyeceğiz? Nasıl düşünce ve kanılara sahip olacaklar? Düşündükleri ve kandıkları değersiz ve gerçek bilgelikten uzak; ancak, doğru gibi görünen, alımlı safsatalar olmayacak mı?

    Adeimantus: Bu kesinlikle doğru.

    Sokrates: Demek ki, Adeimantos, felsefeyle beraber olmaya layık insanlar küçük bir azınlıktır. Bunlar asil ve aslına uygun yetiştirilmiş, uzaklara sürülmüş, süs püs ve kopukluğun kötü etkileriyle bozulmayarak felsefeye bağlı kalmış kimseler, ya da küçük bir şehirde doğmuş; ancak, onun idari ve siyasi işlerini küçümseyip, onların ötesini gören asil ruhlu biridir. Bu gruba kendi zanaatlerine gönül vermeyip, filozof tabiatlı oldukları için felsefeye geçen birkaçını da ekleyebiliriz. Felsefede dostumuz Theages gibi kalanlar da olabilir. Her şey Theages’i felsefeden uzaklaştırmaya zorlarken sağlık durumundaki bozukluk onu siyasetten kaçırıp felsefeye bağladı. Benim ve benden önce pek az kimsenin durumundaysa daimonik bir nişane beliriverdi- sadece kendiliğim bende tecelli etti. Ancak bu küçük azınlığın üyeleri felsefenin ne kadar tatlı ve kutsal olduğunu tadarlar ve aynı zamanda çoğunluğun çılgınlığını, kamu işlerinde yer alanların akıl almaz davranışlarını, toplumda müttefik olup beraberce adaletin yardımını arayabilecekleri kimsenin olmadığını; hatta yaşadıkları şehre, arkadaşlarına ve kendilerine yararlı olabilmeden önce, vahşi hayvanların arasına düşmüş, zulmetmekte onlara katılmak istemeyen; ancak, onlara kaba kuvvetle direnmekten aciz bir adam gibi ölüp gideceklerini tek kelimeyle görürler. Tüm bunları hesaba katarak usulca yaşar ve kendi çalışmalarını sürdürürler. Bir toz veya dolu fırtınasından korunmak için küçük bir duvarın ardına saklanan biri gibi etrafındakilerin bütünüyle yozlaşmış olduğunu gören filozof yaşamını adaletsizlikten ve kopukluktan uzak sürdürüp; hayattan ümit, saflık ve memnuniyetle ayrılmakla tatmin olur.

    Çevirmen: Emir Abdülkadir İnanç

    Kaynak:
    ‘Devlet’, Bölüm VI, satırlar 494 – 496, sf 1116 -1118
    1997 Platon’un “Toplu Eserleri” Hackett baskısı.
    İngilizce çevirisi G.M.A. Grube, gözden geçiren C.D.C. Reeve

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s